2014/2015
Gezichtsverlies?
160 cm x 120 cm. 2014/2015
Geïnspireerd door het schilderij 'Het ontploffen van het Spaanse admiraalsschip tijdens de zeeslag bij Gibraltar' van Cornelis Claesz. van Wieringen. 25 april 1607
Totstandkoming van: ‘Gezichtsverlies?’
In de zomer van 2013 brachten mijn vriend en ik een bezoek aan het gerenoveerde Rijksmuseum. We bekeken de meesterwerken. Waaronder het schilderij wat wij al eens op plaatjes hadden gezien, getiteld: ‘Het ontploffen van het Spaanse admiraalsschip tijdens de zeeslag bij Gibraltar’, geschilderd door Cornelis Claesz. van Wieringen, ca. 1621. Direct bleven we een tijdje staan. Het is werkelijk ongelofelijk hoeveel er op dát schilderij te zien is!
Mij leek het een enorme uitdaging om zelf een dergelijk schilderij te maken. Op het moment dat mijn moeder mij een e-mail stuurde over de Rijksstudio Award, moest ik meteen weer aan het schilderij denken. Ik wilde iets met dit schilderij gaan doen. Het in een nieuw jasje steken. Maar welk jasje?
Eigenlijk werd dit al zeer snel duidelijk. Dit werd veroorzaakt door de steeds feller wordende discussie rondom Zwarte Piet, die startte in het najaar van 2013. Mijn idee werd geboren! Ik wist wat ik wilde maken: Het schilderij uit de 17e eeuw namaken op eigen wijze. Daarbij duidelijk makend dat de Zwarte Pieten aangevallen worden door een deel van de Nederlandse bevolking. Eigenlijk laten zien wat er zich figuurlijk afspeelt in het hier en nu rondom de eeuwenoude, jaarlijks terugkerende traditie.
Gezichtsverlies? 2014/2015
Het ontploffen van het Spaanse admiraalsschip tijdens de zeeslag bij Gibraltar van Cornelis Claesz. van Wieringen. 25 april 1607
Mijn schilderij, getiteld ‘Gezichtsverlies?’ is dus een oud schilderij in een nieuw jasje. Hetzelfde geldt voor de traditie met ‘Zwarte Pieten’. Veel mensen willen de traditie in een nieuw jasje steken.
Wat betreft het schilderij: Waar vroeger dertig Nederlandse schepen de Spaanse vloot aanvielen, zijn het nu de zwarte Pieten die aangevallen worden door de Hollanders. Waar het vroeger ging een bedreiging van de handel, gaat het nu om een bedreiging van een eeuwenoud kinderfeest. Misschien wel een bedreiging van de samenleving. Het gaat immers om een discussie rondom discriminatie.
Bij de titel ‘Gezichtsverlies?’ heb ik bewust gekozen voor het vraagteken. Wie lijdt er gezichtsverlies? Is het de Zwarte Piet? Omdat hij niet meer zwart mag zijn? Of zijn het juist de tegenstanders die gezichtsverlies lijden? Die hun eigen traditie ongeloofwaardig maken; door een aanval op de ‘Zwarte Piet’?
De strijd is nog niet gestreden. Hoogstwaarschijnlijk wordt de discussie hervat in het najaar van 2015. Ook het schilderij laat zien dat er nog geen winnaar is. Weliswaar liggen de pieten onder vuur; toch geven zij zich niet zomaar gewonnen.
Hoewel er in het schilderij geen duidelijke overwinnaar zichtbaar is, bekent het kleurgebruik wel degelijk kleur. Bewust is er niet gekozen voor het donkere, dreigende, sombere kleurgebruik. Juist is er gekozen voor het levendige. Ook is bewust niet gekozen voor een ondergang van de Pieten. De Pieten, die er ieder jaar weer voor zorgen dat de november- en decembermaand kleur krijgen. Ze stralen vrolijkheid, gezelligheid en liefde uit.
Door kleur te bekennen met het kleurgebruik laat ik zien dat ik hoop dat de pieten goed uit de strijd zullen komen. Dat de Piet voor de kinderen blijft bestaan.
Hopelijk is er volgend jaar geen pakjesboot die onder vuur ligt, maar één die in rustig vaarwater kan komen…
